CHP'den ayrılarak kurulan siyasi partilerin Türk siyasetindeki yolculuğu yeniden tartışma konusu oldu. Demokrat Parti'den DSP'ye, Anadolu Partisi'nden Memleket Partisi'ne uzanan süreçte bazı hareketler iktidara yürürken, bazıları ise kısa sürede siyasi sahneden çekildi. CHP'den ayrılan 91 milletvekilinin kurduğu yeni partinin nasıl bir kader yaşayacağı ise şimdiden merak konusu oldu. Gözler şimdi, yeni oluşumun sandıkta seçmenden nasıl bir karşılık bulacağına çevrildi.
Cumhuriyet Halk Partisi’nden ayrılan 91 milletvekilinin yeni bir siyasi parti kurma kararı, Ankara’nın siyasi dengelerini altüst etti. Türkiye’nin uzun yıllardır ana muhalefet gücü olan CHP’nin Meclis’teki ağırlığının değişmesi, gözleri bir kez daha parti tarihindeki büyük kopuşlara çevirdi.
Cumhuriyet tarihi boyunca CHP’den ayrılan hareketlerin bazıları iktidara yürüdü, bazıları ise kısa sürede siyaset sahnesinden silindi. Şimdi herkes aynı soruyu soruyor: Yeni parti, Demokrat Parti ve DSP gibi bir başarı hikâyesi mi yazacak, yoksa Anadolu Partisi ve Memleket Partisi gibi tarihin tozlu raflarında mı yerini alacak?
TÜRK SİYASETİNİN EN BÜYÜK KOPUŞU: DEMOKRAT PARTİ
CHP tarihindeki en büyük ayrılık, 1946 yılında Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan’ın öncülüğünde kurulan Demokrat Parti ile yaşandı.
“Dörtlü Takrir” ile başlayan süreç, 1950 seçimlerinde CHP’nin 27 yıllık iktidarını sona erdirdi. Demokrat Parti, Türkiye’de seçimle iktidarın el değiştirdiği ilk büyük siyasi dönüşümün mimarı oldu ve yaklaşık on yıl boyunca ülkeyi yönetti.
Ancak yükseliş, 27 Mayıs 1960 darbesiyle sona erdi.
“ORTANIN SOLU” TARTIŞMASI CHP’Yİ BÖLDÜ
1960’lı yılların sonunda Bülent Ecevit’in “ortanın solu” politikası, CHP içinde büyük tartışmalara yol açtı.
Turhan Feyzioğlu ve arkadaşlarının kurduğu Güven Partisi ile Kemal Satır’ın öncülüğündeki Cumhuriyetçi Parti, CHP’nin ideolojik dönüşümüne itiraz eden hareketler olarak ortaya çıktı. Ancak bu partiler, Türk siyasetinde kalıcı bir güç olmayı başaramadı.
İlginç olan ise, tüm bu ayrılıklara rağmen CHP’nin siyasi çizgisini değiştirmemesi oldu. Bülent Ecevit liderliğindeki CHP, 1973 seçimlerinden birinci parti olarak çıktı.
DSP: CHP’DEN DOĞDU, CHP’Yİ MECLİS DIŞINDA BIRAKTI
CHP’nin siyasi mirası üzerinde yükselen en güçlü hareketlerden biri ise Demokratik Sol Parti (DSP) oldu.
Rahşan Ecevit tarafından, Bülent Ecevit’in siyasi yasaklı olduğu dönemde kurulan DSP, ilk yıllarında beklenen başarıyı yakalayamadı. Ancak 1990’larda büyük bir çıkış gerçekleştirdi.
1999 seçimlerinde yüzde 22,19 oy alan DSP, Türkiye’nin birinci partisi olurken, CHP yüzde 10 seçim barajının altında kalarak Meclis dışında kaldı.
Bülent Ecevit liderliğinde kurulan DSP-MHP-ANAP koalisyonu, Türkiye’nin siyasi tarihinde önemli bir döneme damga vurdu. Ancak ekonomik krizler, hükümet içindeki sorunlar ve parti içi kopuşlar, DSP’nin hızlı yükselişini kısa sürede sona erdirdi.
2002 seçimlerinde DSP’nin oy oranı yüzde 1,22’ye kadar geriledi.
CHP KÜLLERİNDEN YENİDEN DOĞDU
12 Eylül darbesiyle kapatılan CHP, 1992 yılında Deniz Baykal ve arkadaşlarının girişimiyle yeniden siyaset sahnesine döndü.
1995 yılında Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) ile birleşen CHP, sosyal demokrat siyaseti yeniden tek çatı altında toplamayı başardı.
ANADOLU PARTİSİ VE MEMLEKET PARTİSİ NEDEN BAŞARILI OLAMADI?
CHP’den ayrılan son isimlerden Emine Ülker Tarhan, 2014 yılında Anadolu Partisi’ni kurdu. Ancak parti, kamuoyunda beklenen karşılığı bulamadı ve kısa sürede siyasi yaşamını sonlandırdı.
Muharrem İnce ise 2021 yılında Memleket Partisi’ni kurarak CHP’den ayrıldı. Yüksek görünürlüğüne rağmen Memleket Partisi, Demokrat Parti veya DSP ölçeğinde bir siyasi merkez haline gelemedi.
Yaklaşık dört buçuk yıl sonra Muharrem İnce’nin yeniden CHP’ye dönmesi, Türk siyasetinin en dikkat çekici geri dönüşlerinden biri olarak kayıtlara geçti.
YENİ PARTİ İÇİN ASIL SINAV ŞİMDİ BAŞLIYOR
Tarih, CHP’den ayrılan her hareketin aynı kaderi yaşamadığını gösteriyor.
Demokrat Parti iktidarı değiştirdi, DSP bir dönem Türkiye’nin en büyük partisi oldu. Güven Partisi, Anadolu Partisi ve Memleket Partisi ise beklentilerin gerisinde kaldı.
Bugün CHP’den ayrılan 91 milletvekilinin kurduğu yeni parti için de asıl sınav, Meclis’teki sandalye sayısından çok, halkın sandıkta vereceği karar olacak.
TARİH TEKERRÜR MÜ EDECEK, YOKSA YENİ BİR SAYFA MI AÇILACAK?
Siyaset tarihine bakıldığında, CHP’den kopan her hareketin kendi hikâyesini yazdığı görülüyor. Kimileri iktidara yürüdü, kimileri kısa sürede unutuldu.
Şimdi gözler, yeni siyasi oluşumun toplumda nasıl bir karşılık bulacağına çevrildi. Önümüzdeki süreç, bu hareketin Türk siyasetinde kalıcı bir güç mü olacağını, yoksa “ölü doğan partiler” arasında mı yer alacağını belirleyecek.
http://lambadakicin.com/wp-content/uploads/2022/12/reklamalani2.gif 
News
